29 Ekim 2011 Cumartesi

Zengo'nun hekayesi | Eziz Nesin

"Petir Canavarı Zengo tutuldu. Beş vilayət sərhədi içində həzm sındırmadığı kim qalmamışdı. İnsanları titrədən quldur, ən sonunda kapana kısıldı."
Hökumət evi qarşısındakı prospektdən keçərkən bütün yol boyu, onu görmək üçün gələnlərlə dolmuş idi. İki əli bir zəncirə vurulmuşdu. Sallanan zəncirin ucu yerdə sürünüb şakırdıyordu. Sağında iki jandarma, solunda iki jandarma, arxasında beş jandarma var idi. Jandarma komandanı astsubay də ən qabaqda gedirdi.
Hər kəs onu bilmək, görmək istəyirdi da, yenə də kimsə yaxınına sokulamıyordu. Arxadakı maraqlılar, Petir canavarını görmək üçün öndəkiləri ittikçe, öndəkiləri geri müqavimət göstərir, canavara Sokulmaktan üryürdülər. Jandarmaların arasındakı Zengo irəlilədikcə, kütləni bıçaq kimi yarayır, önü açılıb boşalırdı. Amma kaçışan xalq, uzaqdan da olsa, Zengo'ya bir tüpürcək atmaqdan çəkinmirdi. Zengo'ya daş atanlar belə var idi. Yaşlı qadınlar yumruqlarını sıkıyorlardı.
"Kahrol Zengooooo!"
"Geber Zengo!"
Hər quldurun az çox, bir-iki seveni tapılar. Heç olmasa yaxın qismlər sevər. Zengo'yu bir tək adam, öz qardaşı belə sevmirdi. Onun üçün, bir an əvvəl asılmasını ən istəyənlər, öz kəndliləri, yaxın hısımlarıydı.
Ən azğın, əz qəddar quldurun belə, uydurma da olsa bir neçə yaxşılığı izah edilər, quldurun ən canavarı belə masallaştırılır. "Zengini soyar, yoxsula verir",-deyirlər. "Öksüz qızlara toy dərnək edər," deyirlər. Nə də ola biləcək bir yaxşılığını söyləyərlər. Zengo üçün heç kim yaxşı bir şey söyləmirdi. Bu Zengo uşaqlığından bəri canavar idi. Adam öldürməkdən, amma heç bir səbəb yoxkən cana kıymaktan zövq alırdı. Öldürəcəyi adamın ağıllı ya da yoxsul, qadın ya da kişi, yaşlı ya da gənc olması onun üçün əhəmiyyətli deyildi. İllərcə dağlarda bir başına gezmişti. Yanına kimsə sokulamazdı ki onunla yoldaş olsun.
Tutulduğu zaman üstündə iki milyon lirəyə yaxın xarab pul çıxmışdı. Halbuki hər öldürdüyü adamdan beş milyon almış olsaydı, ceplerinin qızılla dolması lazım idi. Pulu yox idi. Çünki pul üçün adam öldürmüyordu. Bəlkə də bütün insanları öldürüb, bu arvad yer üzündə bir başına rahatca yaşamaq istəyirdi. Daha doğrusu nə üçün adam öldürdüyü müəyyən deyildi, bunu bəlkə özü də bilmirdi.
Uşaqlığında tutduğu toyuqların başını dişləriylə koparırmış. Sonra pişiklərin gözlərini oymaya, itlərin qarınını deşmeye başlamış.
Dağa ilk çıxışı, evliliyinin ilk gecəsi olmuş. Zengo, kəndinin ən zəngini. Yalnız öz kəndinin deyil, bütün ətraf kəndlərin ən zəngini. Belə olduğu üçün də çox gözəl bir qızla evləndi. Qızın atasına üz Koyunlu bir sürüylə üç yüz də qızıl verdi. Qızı aldı. Qız, evlilik gecələrinə qədər Zengo'nun üzünü heç görməmişdi. İlk o gecə gördü. Görməsiylə də bir qışqırıq atıb, iki əlini üzünə bağlayaraq qaçması bir oldu. Amma qaçacaq yer yox idi. Zengo qapını tutmuşdu. Qız iki ovucu üzünə bağlı, qışqırıq qışqırığa divara kürəyini verib küncə büzüldü. Barmaqlarının arasından Zengo'ya baxıb qışqırığı basırdı.
Zengo'yu görüb də qorxmamaq qeyri-mümkün idi. Boyu iki metrə aşkındı. Əlləri kürək qədər iriydi. Ya hələ üzü ... Doğulduğu zaman, qatır başlı bir uşaq doğuldu deyə bütün kəndli çaşmışdı. Bu baş tək qatır başına da bənzəmirdi. Bir az qatır, bir az donuz, bir az mandat ... Şaşılası bir baş. Bütün heyvanlara bənzəyir, yalnız insana bənzəmirdi.
Anasının bu uşağa, bir ayıdan hamilə qaldığını söyləyənlər belə vardı. Zengo böyüdükcə daha korkunçlaştı. Tepegözlü, fincan iriliğindeki iki gözünün biri alnında, biri də yan aşağıda. İri burnu, sifətinə batmış bir bıçağın sapı kimi dayanırdı. Yanpiri, böyük ağızı var idi. Çiy kotlet kimi alt dodağı sallanan, iri dişləri də görünürdü. Bütün üzü tüklərlə qablı idi.
Gözəl gəlin, Zengo'yu belə görüncə qorxudan titrəyərək küncə büzüldü. İki əliylə üzünü bağladı. Barmaqlarının arasından Zengo'ya baxdıqca qışqırığı basırdı. Zengo gülümsəməyə çalışdı. Amma beceremedi. Çünki necə gülündüğünü heç bilmirdi. Geline doğru, əllərini açaraq getdi. Məqsədi gəlinə gülümsəmək, "Qorxma, qorxma məndən" deyə ona yalvarmaktı.
Ona Yalvaracak, insan olduğunu söyləyəcək, "Bağırma, istəsən vazgeçelim. Sabah səhər atanın evinə get! .." deyəcəkdi. Amma gəlin, bunu anlayamadı. Zengo'nun əllərini açıb üzərinə getdiyini görüncə huşunu itirdi, boş bir çuval kimi görərək orada yığılıb qaldı.
Zengo, heç soyuqqanlılığını itirmədən gəlini oxşayan oxşayan boğdu. Sonra onu qoynuna alıb səhərə qədər birlikdə yatdı. Gün işıqlanmasından da başını götürüb dağa çıxdı. Aradan bir həftə keçmədən Zengo, qızın atasını öldürdü. Amma bu, başqa cinayətlərə bənzəmirdi. Adamı loxma çörək doğramış, hər lokmasını kənd yoluna serpmişti. Ertəsi səhər yollarda barmaqlar, qulaqlar, burun gördülər.
Zengo, daha sonra, öz iki qardaşını öldürdü. Qardaşları, özü kimi qorxunc deyillər idi. Qız qardaşını, başından aşağı qaz tökərək gecə tutuşturmuştu. Qız, gecənin qaranlığında alovlar içində alovlana alovlana dağlara doğru qaçaraq yandı, kül oldu.
Abisini də bir gecə baltayla parçalayıb başını, qollarını, gövdəsini, ayaqlarını ayrı-ayrı ağaclara asdı.
Bundan sonra Zengo'nun cinayətlərinin ardı arxası kəsilmədi. Əvvəl öz hısımlarını öldürdü. Uşaq demir, qadın demir, yaşlı demir öldürürdü. Öldürməklə də ehtirasını almazsa, cəsədi yandırırdı.
Dağda yaşayırdı. Bir sıxışar da yakalanacağını anlarsa, sərhəddən qaçırdı.
Bir dəfə tutulmuş, həbsxana divarını deşərək qaçmışdı. Jandarmaların arasında prospektdən keçən Petir canavarını xalq taşlıyor, sifətinə tükürüyordu. Amma ona yaxınlaşmağa da qorxurdular.
Sinəsində çarpaz fişeklik var idi. Bir nəhəng kimi yeriyir, nəhəng ayaqları, dəvə bazası kimi yerə löp löp basırdı.
Silahı, fişekleri alınan Zengo, həbsxananın bodrumundaki hüceyrəyə atıldı. Məhkəməsi başladı. Zengo vəkil tutacaqdı. Amma pulu yox idi. Kəndindəki geniş torpaqlarını, bütün mallarını, ineklerini, evini satdı. Əlinə çox böyük pul keçdi. Bu dəfə də özünü müdafiə edəcək vəkil tapa bilmədi. Zengo'dan hər kəs nifrət etdiyi üçün, heç bir vəkil onun iddiasını almaq istəmirdi. Alsalar nəyə fayda idi! Heç bir vəkil, Zengo'yu edamdan kurtaramayacağını bilirdi. Onun üçün də iddiasını almıyorlardı. Amma ən sonunda Zengo bir vəkil tapdı. Avukata çox pul verdi.
Hər kəs, "Edamdan kurtaramazsa, Zengo vəkili öldürür," deyirdi. Edama getmədən həbsdən qaçar, bəlkə də məhkəmə salonunda vəkili öldürərdi. O, bir adamı öldürməyi başına koymuşsa öldürər. On, on beş adam, bu nəhəng azmanıyla baş edə bilməzdi.
Zengo, vəkilinin özünü yalnız, tək edamdan deyil, həbsdən belə qurtaracağına inanırdı. O qədər çox pul vermişdi ki avukata, Zengo'yu kurtarmalıydı o.
Məhkəmə uzun sürdü. Nəhayət sıra vəkilin Zengo'yu müdafiəsinə gəldi. Nə olacaqsa bu iclasda olacaqdı.
On Şüngülüm jandarmanın arasında məhkəməyə gələn əlləri qandallı Zengo'ya izdihamdan çox adam qışqırırdı.
"Geber Zengo! .."
"İpe ipe Zengo! .."
Məhkəmə salonuna girərkən, Zengo'nun bileklerindeki Kelepcem həll etdilər. Zengo, iki jandarmanın məhkəmə salonuna girdi.
Söz müdafiə etmənin. Vəkil ayağa qalxdı, öskürdü. Titrək, qorxulu bir öksürüktü bu. Zengo'nun müdafiə bir tərəfi yox idi. Bütün cinayətlər, tanıklarıyla, dəlilləriylə ortada idi. Yalnız bilinəni iyirmi cana yetirmişdi. Daha bilinməyəni kim bilər nə qədər idi? Vəkil, bir qurtuluş ümidi olaraq Zengo'nun dəli olduğunu irəli sürmüş, amma tibbi müşahidə altına alınan Zengo'nun dəli olmadığı həkim hesabatıyla aydın olmuşdu. Vəkilin, Zengo'yu müdafiə edəcək həqiqətən bir sözü yox idi. Cübbə qolunun bol yeni içində itən əlini əvvəl yargıca, sonra Zengo'ya çevirdi. Sözə başladı.
"Bir möhtərəm hakim bəy və çox möhtərəm yüksək məhkəmə heyəti .. Müvəkkilim günahsızdır. Onun masumiyetini anlamaq üçün təmiz üzünə, şəfqətlə baxan gözlərinə yalnız bir dəfə baxmaq kifayətdir məncə. Yüksək mahmekemenizden xahiş edirəm. Şübhəli kürsüsündə olan müvəkkilimin diqqətlə baxın. Özünə yüklənən bu qədər cinayət, bu günahsız, bu təmiz, bu açıq çöhrəyə gözlənilir mi? Xeyr. gözlənilə bilməz! "
Vəkil həyəcanla danışırdı. Bu danışması bir saat davam etdi. Danışarkən səsini bir alçaldıb bir yüksəldərək hərb telləri kimi titrədir, bir sürətlənib bir yavaşlıyordu. Amma bütün səyi boşa getmişdi. Sözlərinin heç biri, nə hakimlərin, nə dinləyicilərə müsbət bir təsir etdi. Necə olsa Zengo'yu kurtaramayacağını bilən vəkil, heç olmazsa sanıktan etdiyi pulu qazanmaq üçün danışmışdı. Yalnız bir adam, vəkilin sözlərindən böyük bir kədər eşitmişdi. Ağlayırdı. Bu adam, Zengo'ydu. Alınındakı fincan iriliğindeki gözü yaşarmışdı. Müdafiəçilərinə baxarkən gülümsəməyə çalışırdı. Məhkəmə qərar üçün bir ay irəliyə atıldı.
Zengo, salondan çıxınca vəkilin əlini öpdü. Bütün həyatında, özünə "yaxşı" deyən bir adam bu vəkil. Həbsxanadan müdafiəçilərinə iki milyard lirə daha göndərdi. Daha əvvəl də çox pul vermişdi.
"Halal olsun, belə avukata halal olsun ..." deyirdi.
Hakimlərin qərarını bildirdi. Edam! Zengo, müdafiəçilərinə gülümsəyirdi. Həbsxanadan müdafiəçilərinə ikinci dəfə iki milyard lirə daha göndərdi.
Qərar Yargıtay'dan gəldi: Edam onaylanmıştı.
"Halal olsun, belə avukata, halal olsun ..." deyirdi Zengo.
Edam qərarı Meclis'ta təsdiqləndi. Zengo, gülürdü, sevincli. Zengo, bütün pulunu müdafiəçilərinə buraxdı.
Edam kürsüsünə doğru aparılmaq üçün hüceyrəsindən alınarkən Zengo:
"Halal olsun, belə avukata, halal olsun ..." deyə deyilir, gülümsəyirdi ...